طيب الرائحة » . « 5 » « كسى كه برايش ريحان داده شود آن را نبايد رد كند ، زيرا ريحان وسيله‌اش سبك و بويش پاك است » . حضرت صادق عليه السلام فرمود ريحان كوهى سبزى انبياء است و در آن هشت خصلت است گوارا ، سدها را باز ، نفس را طيب ، باد را پاكيزه ، طعام را لذيذ ، بيمارى را به آسانى خارج و امان از خوره است و چون در شكم انسان استقرار پيدا كند تمام بيماريها را زائل مىكند . « 1 » ريحان : به فتح را و سكون ياى تحتانى و فتح هاى مهمله و الف و نون ، اسم جنس و رياحين خوشبو است . جمع آن رياحين و مىگويند كه اسم عربى ريحان الملك است و آن شاهسفرم باشد كه معرب شاهسپرم فارسى است به معنى سلطان الرياحين و نيز به فارسى نازبو معروف به ريحان مطلق است و آن را حبق كرمانى و به يونانى انيتس و مرسيا و به فرنگى اسميم و به عربى ضيمران و به فارسى اسپرغم و اسفرم و به هندى نازبو و نگندبابرى و تلسى مىنامند و بعضى غير تلسى دانسته‌اند و آن نباتى است كه در باغها مىنشانند و از جايى به جاى ديگر نقل مكان مىكنند و شاخه‌هاى آن بسيار بود و از يك بيخ مىرويد . برگ آن شبيه به برگ آلو ، باريك ، تيز بو ، خوشبو و آن را خرشتهاست كه در آن تخم آن مىباشد و برگ اين نوع در زمستان و تابستان نمىريزد و قسمى از آن كوچك برگ با سبزى مائل به زردى و آن بهترين اقسام آن است و اين را به فرنگى اسميم باروم يعنى برگ كوچك مىگويند و گيلانى گفته كه : اول از هر دو قسم اجود و اعظم است و نوعى از آن بادروجى بزرگ ، برگ سبز تيره و اين را به فرنگى اسميم ماكثوم يعنى برگ بزرگ مىنامند و به قول صاحب اختيارات بهترين سعترى بود كه كرمانى مىنامند و ريحان يزدى نيز گرم در اول و خشك در دوم است بهترين آن تند بو است مفتح سده دماغى و محلل اورام جميع اعضا است و بوييدن دائم آن مقوى اعضاى دماغيه و چون بر آن آب پاشيده ببويند صداع حار را نفع مىكند .

--> ( 5 ) - طب النبوى ، ص 241 . ( 1 ) - وسائل ، ج 3 ؛ طب النبى ، ص 100 .